สำนักหอสมุด มหาวิทยาลัยแม่โจ้ นำโดย นางอริศรา สิงห์ปัน ผู้อำนวยการสำนักหอสมุด พร้อมด้วย นางสาวสุวิชา ศรีวิชัย รองผู้อำนวยการสำนักหอสมุด, นางสาวเพชรประกายแก้ว ดวงหฤทัยทิพย์ ผู้อำนวยการกองบริหารงานสำนักหอสมุด, นางสาวฐิติชญาณ์ ก๋าคำ หัวหน้าฝ่ายพัฒนาทรัพยากรสารสนเทศ, นางสาวนภัสกร โชติธนานันท์ หัวหน้าฝ่ายบริการสารสนเทศ, นายสิทธิชัย วิมาลา หัวหน้าฝ่ายจดหมายเหตุและคอลเล็กชั่นพิเศษ พร้อมด้วยบุคลากรสำนักหอสมุด รวมทั้งสิ้น 11 คน ได้เข้าศึกษาดูงานด้านระบบห้องสมุดอัตโนมัติ (Automatic Library System) และระบบควบคุมการเข้า–ออก (Access Control) ระหว่างวันที่ 24–26 มีนาคม 2569 ณ สถาบันอุดมศึกษาชั้นนำ ได้แก่ หอสมุดพระราชวังสนามจันทร์ และสำนักหอสมุดกลาง (วังท่าพระ) มหาวิทยาลัยศิลปากร และหอสมุดป๋วย อึ๊งภากรณ์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ศูนย์รังสิต
การศึกษาดูงานครั้งนี้มุ่งเน้นการเรียนรู้เชิงลึกเกี่ยวกับ ระบบห้องสมุดอัตโนมัติแบบครบวงจร ครอบคลุมการระบุตัวตนผู้ใช้ (Identification) ผ่านเทคโนโลยี QR Code, RFID, และ Face Recognition การเชื่อมโยงข้อมูลกับระบบทะเบียนนักศึกษา (การควบคุมสิทธิ์การเข้า–ออกแบบ Real-time รวมถึงการจัดเก็บและวิเคราะห์ข้อมูลสถิติการใช้บริการเพื่อนำไปใช้ในการบริหารจัดการ
จากการศึกษาดูงาน พบว่า สถาบันต่าง ๆ ได้พัฒนาระบบห้องสมุดอัตโนมัติในรูปแบบที่หลากหลาย โดยหอสมุดป๋วย อึ๊งภากรณ์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ มีการนำระบบ QR Code ผ่านแอปพลิเคชันมาใช้ร่วมกับฐานข้อมูลกลางของมหาวิทยาลัย เพื่อรองรับผู้ใช้บริการจำนวนมาก พร้อมทั้งมี Dashboard แสดงผลข้อมูลการเข้าใช้บริการแบบ Real-time เพื่อสนับสนุนการตัดสินใจเชิงบริหาร และที่มหาวิทยาลัยศิลปากรมีการประยุกต์ใช้เทคโนโลยี RFID ร่วมกับระบบป้องกันการสูญหายของทรัพยากร (Security Gate) และระบบยืม–คืนอัตโนมัติ (Self-check) ภายใต้ข้อจำกัดของพื้นที่อาคารประวัติศาสตร์
นอกจากนี้ คณะศึกษาดูงานยังได้แลกเปลี่ยนประสบการณ์เกี่ยวกับ ประเด็นสำคัญในการพัฒนาระบบ อาทิ ความเร็วในการให้บริการในช่วงเวลาที่มีผู้ใช้จำนวนมาก การป้องกันการใช้สิทธิ์แทนกัน (Tailgating) การออกแบบระบบให้รองรับพฤติกรรมผู้ใช้จริง การบริหารจัดการผู้ให้บริการ (Vendor) ตลอดจนการวางแผนงบประมาณทั้งในส่วนของการติดตั้งและการบำรุงรักษาระบบในระยะยาว
ทั้งนี้ ข้อมูลและประสบการณ์ที่ได้รับจะนำมาประยุกต์ใช้ในการพัฒนาและยกระดับระบบห้องสมุดของมหาวิทยาลัยแม่โจ้ โดยมุ่งสู่การเป็น Smart Library ที่มีระบบอัตโนมัติรองรับการให้บริการอย่างมีประสิทธิภาพ เชื่อมโยงข้อมูลอย่างเป็นระบบ และตอบสนองต่อความต้องการของผู้ใช้ในยุคดิจิทัลได้อย่างแท้จริง
