สำนักหอสมุด มหาวิทยาลัยแม่โจ้ ร่วมกับ สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) และหน่วยงานเครือข่าย จัดสัมมนา “ก้าวต่อไปของการบริการ Digital Object Identifier (DOI)” เพื่อขับเคลื่อนโครงสร้างพื้นฐานทางความรู้ดิจิทัลของไทยสู่ระดับสากล ซึ่งถือเป็นก้าวสำคัญของการวางรากฐานโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัลให้กับแวดวงวิชาการไทย เมื่อวันจันทร์ ที่ 23 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2569 เวลา 09.00 – 12.00 น. ณ สำนักหอสมุด มหาวิทยาลัยแม่โจ้ นอกจากนี้ ผู้ร่วมการสัมมนาได้เข้าเยี่ยมชม หอจดหมายเหตุมหาวิทยาลัยแม่โจ้ ชั้น 3 อาคารสำนักหอสมุด
📌 สรุปประเด็นสำคัญจากงาน
💡 DOI (Digital Object Identifier) คือหัวใจสำคัญ: เพราะ DOI ไม่ใช่แค่ตัวเลข แต่คือ “ที่อยู่ถาวร” บนโลกออนไลน์ที่ช่วยให้งานวิจัยถูกค้นพบได้ง่ายขึ้น (Discoverability), อ้างอิงได้แม่นยำ (Citation) และเพิ่มความน่าเชื่อถือในระดับสากล
🚩 ทำไมต้องมี DOI
- 20-30% ของลิงก์งานวิชาการมักจะเสีย (Link Rot) ภายในเวลาเพียง 2 ปี การมี DOI จึงเปรียบเสมือนการมี “ที่อยู่ถาวร” ซึ่งแม้จะย้ายเซิร์ฟเวอร์ แต่ DOI ยังคงนำทางไปหาเนื้อหาเดิมได้เสมอ
- ป้องกันการกระจายตัวของการอ้างอิง (Citation Fragmentation) DOI ช่วยให้การนับ Impact Factor แม่นยำ ไม่ตกหล่นจากการที่งานเดียวกันถูกอ้างอิงด้วย URL ที่ต่างกัน
🚩 ทิศทางนโยบาย DOI ของไทยและมิติใหม่แห่งการบริการ DOI: เจาะลึกแนวทางการสร้างความยั่งยืนให้งานวิจัยของวช. และยกระดับสู่การเป็น DataCite Consortium Lead และ Crossref Sponsor เพื่อสนับสนุนให้หน่วยงานวิจัยและวารสารวิชาการไทยสามารถออกรหัส DOI ได้เองอย่างเป็นระบบ ช่วยเพิ่มความน่าเชื่อถือและความเป็นสากล
🏢 ก้าวต่อไปของ วช. สู่การเป็น Registration Agency (RA)
สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) มุ่งมั่นที่จะยกระดับเป็นหน่วยงานกลางในการออกเลข DOI ของประเทศไทย เพื่อสนับสนุนระบบนิเวศการวิจัย (Research Ecosystem) ผ่าน 5 ยุทธศาสตร์หลัก:
- Digital Infrastructure: สร้างระบบพื้นฐานที่แข็งแกร่ง
- Research Visibility: เพิ่มการมองเห็นงานวิจัยไทยในระดับโลกและส่งผลต่ออันดับมหาวิทยาลัย
- Financial Support: สนับสนุนงบประมาณและแรงจูงใจ
- Science Communication: การสื่อสารทางวิทยาศาสตร์ที่มีประสิทธิภาพ
- Data Management: การบริหารจัดการข้อมูลงานวิจัยอย่างเป็นระบบ
💡 ระบบฝึกอบรมออนไลน์ DOI Management Training เพื่อให้ความรู้ตั้งแต่พื้นฐานจนถึงการใช้งานระดับมืออาชีพ สำหรับนักวิจัยและหน่วยงานที่สนใจ เข้าเรียนได้ที่ https://archives.nrct.go.th/doi/doi-lms/
💡 กรณีศึกษาความสำเร็จ: คลังสารสนเทศรัฐสภา และ วารสารวิชาการ มทร.สุวรรณภูมิ และคลังสารสนเทศดิจิทัล AgriNova+ มหาวิทยาลัยแม่โจ้
การแชร์ประสบการณ์จริงจากการนำ DOI ไปใช้
- คลังสารสนเทศรัฐสภา (PRT): ใช้ DataCite เพื่อให้ประชาชนเข้าถึงเอกสารนิติบัญญัติและการปกครองได้ง่ายและน่าเชื่อถือ
- วารสารวิชาการ มทร.สุวรรณภูมิ: 1 ใน 11 วารสารนำร่องที่ใช้ Crossref เพื่อเพิ่มคุณภาพการอ้างอิงและขยายฐานผู้อ่านสู่ระดับสากล
- คลังสารสนเทศดิจิทัล AgriNova+ มหาวิทยาลัยแม่โจ้: สำนักหอสมุด มหาวิทยาลัยแม่โจ้ เปิดตัว “AgriNova+” คลังสารสนเทศดิจิทัลยุคใหม่ของ ม.แม่โจ้ ที่ไม่ได้เป็นแค่ที่เก็บไฟล์ แต่เป็นแพลตฟอร์มที่มีการบริหารจัดการผ่านมาตรฐาน มตช. (คลังสารสนเทศดิจิทัลไทย) ช่วยให้งานวิจัยด้านการเกษตรและนวัตกรรมถูกค้นพบและอ้างอิงได้จากทั่วโลกที่รวมทั้งงานวิชาการ (MJUIR), ข้อมูลองค์กร (MJUII) และจดหมายเหตุดิจิทัล (MJUAR) ไว้ในที่เดียว เข้าถึงได้แล้ววันนี้ https://agrinova.mju.ac.th
รายละเอียดสำคัญ
- กล่าวเปิดโดย รองศาสตราจารย์ ดร.ชัยยศ สัมฤทธิ์สกุล รองอธิการบดีมหาวิทยาลัยแม่โจ้
- นโยบายสำนักงานการวิจัยแห่งชาติและก้าวต่อไปของการบริการ Digital Object Identifier
โดย นางมาริยาท ตั้งมิตรเจริญ ผู้อำนวยการกองระบบและบริหารข้อมูลเชิงยุทธศาสตร์ ด้านวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ - แนวทางการบริการ DOI เพื่อความยั่งยืนของการวิจัยตามแผนงาน
โครงการจัดตั้งศูนย์บริการ DOI ของสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ
โดย ศาสตราจารย์ ดร.น้ำทิพย์ วิภาวิน หัวหน้าโครงการวิจัย มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช - ระบบการฝึกอบรม DOI โครงการจัดตั้งศูนย์ DOI Service Center สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ
โดย นายศุภชัย จันฝาก สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์การแพทย์ทหาร
นายชาตรี วงษ์แก้ว มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช
นางสาวกนกวรรณ บัวงาม มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
นางสาวดาราพร ลี สถาบันวิทยสิริเมธี - กรณีศึกษาการใช้บริการ DOI ผ่าน DataCite และ Crossref ของ คลังสารสนเทศรัฐสภา, วารสารวิชาการ มทร.สุวรรณภูมิ (วารสารในโครงการนำร่อง DOI) และคลังสารสนเทศดิจิทัล AgriNova+ มหาวิทยาลัยแม่โจ้
โดย นางสาววลัยรัตน์ ชายท้าว บรรณารักษ์ชำนาญการพิเศษ กลุ่มงานพัฒนาทรัพยากรสารสนเทศ สำนักวิชาการ หอสมุดรัฐสภา
ผศ. ดร.ณัฐพงศ์ วงษ์ดำเนิน บรรณาธิการวารสารวิชาการ มทร.สุวรรณภูมิ
นางอามีนะห์ ใจหาญ เจ้าหน้าที่ประจำวารสารวารสารวิชาการ มทร. สุวรรณภูมิ
นายสิทธิชัย วิมาลา รักษาการในตำแหน่งหัวหน้าฝ่ายจดหมายเหตุและคอลเล็กชั่นพิเศษ มหาวิทยาลัยแม่โจ้ คลังสารสนเทศดิจิทัล AgriNova+ มหาวิทยาลัยแม่โจ้
🏛️ กิจกรรมพิเศษ: เยี่ยมชมหอจดหมายเหตุมหาวิทยาลัยแม่โจ้ นอกจากการสัมมนาวิชาการ ผู้เข้าร่วมงานยังได้มีโอกาสเยี่ยมชม หอจดหมายเหตุมหาวิทยาลัยแม่โจ้ (Maejo University Archives) แหล่งรวบรวมประวัติศาสตร์และมรดกทางปัญญาของสถาบันการเกษตรที่เก่าแก่ที่สุดแห่งหนึ่งของไทย
-
สัมผัสอดีตสู่ปัจจุบัน: ชมบันทึกประวัติศาสตร์ ภาพถ่ายล้ำค่า และเอกสารจดหมายเหตุตั้งแต่ก่อตั้งโรงเรียนฝึกหัดครูประถมกสิกรรม (พ.ศ. 2477) และวัตถุพิพิธภัณฑ์
-
ก้าวสู่ Digital Archives: เรียนรู้กระบวนการอนุรักษ์เอกสารสำคัญและคอลเล็กชันพิเศษในรูปแบบดิจิทัล เพื่อการสืบค้นและส่งต่อองค์ความรู้สู่คนรุ่นหลังอย่างไม่สูญหาย
งานในครั้งนี้ถือเป็นก้าวสำคัญที่แสดงให้เห็นว่า การผสมผสานระหว่าง “มรดกทางประวัติศาสตร์” (Archives) และ “เทคโนโลยีรหัสถาวรดิจิทัล” (DOI) คือหัวใจหลักของการสร้างระบบนิเวศความรู้ที่ยั่งยืน
